C04-PRC-001 - MSA (Ölçüm Sistemleri Analizi) Prosedürü

MSA (ÖLÇÜM SİSTEMLERİ ANALİZİ) PROSEDÜRÜ

Doküman No: C04-PRC-001 | Revizyon No: 01 | Yayın Tarihi: 29.05.2026

📋 KAPSANAN STANDARTLAR

ISO 9001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 7.1.5 - İzleme ve Ölçme Kaynakları

IATF 16949:2026

✅ Tam Uyum

Madde 7.1.5.1.1 - MSA

ISO 45001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 7.1.5 - İzleme ve Ölçme

1. AMAÇ

Alternatif Kalite olarak bu prosedürün amacı; ölçüm sistemlerinin istatistiksel olarak değerlendirilmesi ve ölçüm sonuçlarının güvenilirliğinin sağlanmasıdır. MSA, ölçüm cihazlarının, operatörlerin ve ölçüm sürecinin toplam varyansını analiz eder.

2. KAPSAM

Bu prosedür, Alternatif Kalite bünyesinde kullanılan tüm ölçüm cihazları ve ölçüm süreçleri için geçerlidir.

3. SORUMLULUK

Kalite Yöneticisi: MSA planlarının hazırlanması ve takibi
Metroloji Sorumlusu: Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ve MSA verilerinin toplanması
Operatörler: Ölçümlerin doğru şekilde yapılması
Üretim Müdürü: İyileştirme aksiyonlarının uygulanması

4. TANIMLAR

Terim	Açıklama
MSA	Ölçüm Sistemleri Analizi - Measurement Systems Analysis
GRR	Tekrarlanabilirlik ve Tekrarüretilebilirlik
Bias	Sapma, ölçüm ortalamasının referans değerden farkı
ndc	Ayırt edilebilirlik (Number of Distinct Categories)

5. STANDART BAZINDA MSA UYGULAMALARI

Standart	Gereklilik	MSA Uygulaması	Kayıt / Doküman
ISO 9001:2026	Madde 7.1.5 - İzleme ve ölçme kaynakları	Tüm ölçüm cihazları için periyodik MSA	MSA Raporları, Kalibrasyon Kayıtları
IATF 16949:2026	Madde 7.1.5.1.1 - Ölçüm sistem analizi	Kontrol planında belirtilen tüm ölçüm sistemleri için Gage R&R	MSA Raporları, Kontrol Planı
Müşteri Özel İstekleri	Müşteriye göre değişen gereklilikler	Müşterinin istediği metod ve kriterlerde MSA	Müşteri Onaylı MSA Raporları

6. MSA Nedir?

Ölçülen Değer = Gerçek Değer + Bias + Doğrusallık + Kararlılık + Tekrarlanabilirlik + Tekrarüretilebilirlik

EV (Ekipman Varyansı / Tekrarlanabilirlik): Aynı operatörün aynı parçayı defalarca ölçmesiyle oluşan farklılık.
AV (Operatör Varyansı / Tekrarüretilebilirlik): Farklı operatörlerin aynı parçayı ölçmesiyle oluşan farklılık.
GRR (Ölçüm Sistemi Varyansı): EV + AV
PV (Parça Varyansı): Parçalar arasındaki gerçek farklılık.

7. MSA Analiz Türleri

Bias (Sapma) Analizi

Bias = Ortalama - Referans Değer. %95 güven aralığı 0'ı içeriyorsa bias istatistiksel olarak anlamsızdır (iyi).

Kabul: %95 GA içinde 0 var ise
Red: 0 güven aralığı dışında ise

Linearity (Doğrusallık)

Farklı ölçüm aralıklarında tutarlılık. R² > 0.8, |Slope| < 0.1 idealdir.

Kabul: |Slope| < 0.1
Red: |Slope| > 0.2

Stability (Kararlılık)

Zaman içinde aynı parçayı aynı şekilde ölçme. Kontrol grafikleri ile izlenir.

Kabul: Kontrol dışı nokta yok
Red: 3+ kontrol dışı nokta

Gage R&R

%GRR = (GRR / TV) × 100. %GRR düştükçe sistem iyidir. ndc ≥ 5 olmalıdır.

Kabul: %GRR < 10%
Şartlı: %GRR 10-30%
Red: %GRR ≥ 30%

Nitel MSA (Attribute MSA)

"Kabul/Red", "İyi/Kötü" gibi sınıflandırmalar için Kappa (κ) analizi.

Kabul: κ ≥ 0.75
Red: κ < 0.40

8. Ne Zaman Hangi Analiz Yapılır?

Durum	Yapılacak Analiz	Açıklama
Yeni cihaz alımı	Bias + Linearity + Gage R&R	Cihazın doğruluğu ve operatör uyumu
Periyodik bakım/kalibrasyon	Bias + Stability	Cihazın doğruluğu ve zaman içinde bozulma
Operatör değişikliği	Gage R&R	Yeni operatörün tutarlılığı
Müşteri şikayeti / şüphe	Bias + Gage R&R	Ölçüm güvenilirliği sorgulaması
Yıllık periyodik kontrol	Tüm analizler (Bias, Linearity, Stability, Gage R&R)	Sistemin tam doğrulaması

9. Gage R&R Kabul Kriterleri (AIAG MSA Referansı)

%GRR Değeri	ndc Değeri	Değerlendirme	Renk Kodu
< 10%	≥ 5	KABUL EDİLEBİLİR	✅ Yeşil
10% - 30%	4 - 5	ŞARTLI KABUL	⚠️ Sarı
≥ 30%	< 4	KABUL EDİLEMEZ	❌ Kırmızı

10. MSA Risk Değerlendirme Matrisi

%GRR	ndc	Risk Seviyesi	Aksiyon
< 10%	≥ 5	DÜŞÜK RİSK	İzleme yeterli
10-20%	4-5	ORTA RİSK	6 ay içinde iyileştirme
20-30%	4	YÜKSEK RİSK	3 ay içinde iyileştirme
≥ 30%	< 4	ÇOK YÜKSEK RİSK	1 ay içinde düzeltici faaliyet

11. Riske Cevap Verme Yöntemi

Durum	Yapılacak Aksiyon	Süre
%GRR ≥ 30%	• Cihazı kalibrasyona gönder • Operatörleri yeniden eğit • Yeni cihaz temin et	1 ay
%GRR 20-30%	• Operatör eğitimi tekrarlanır • Cihaz bakımı yapılır	3 ay
%GRR 10-20%	• Periyodik izleme yapılır	6 ay
Bias Anlamlı	• Cihaz kalibrasyonu • Düzeltme faktörü	1 ay
Nitel MSA - Kappa < 0.40	• Operatör yeniden eğitilir • Muayene kriterleri netleştirilir	1 ay

12. İLGİLİ DOKÜMANLAR

📄 C04-PRC-005 - Kalibrasyon ve Laboratuvar Yönetimi Prosedürü
📄 FRM-KAL-001 - Ölçüm Cihazları Listesi (Kalibrasyon Envanteri)
📄 S02-PRC-001 - Eğitim ve Yetkinlik Yönetimi Prosedürü
📄 M01-PRC-007 - Düzeltici Faaliyet Prosedürü
📄 C02-PRC-003 - Kontrol Planı Prosedürü
📄 M01-PRC-001 - Dokümante Edilmiş Bilgi Prosedürü

REVİZYON NOTU

Revizyon No	Revizyon Tarihi	Revizyon Nedeni	Değiştiren	Otomatik
Henüz revizyon kaydı yok

Alternatif Kalite Danışmanlık ve Eğitim | Ölçüm Sistemleri Analizi (MSA) Prosedürü (C04-PRC-001)

Bu doküman ISO 9001:2026, IATF 16949:2026, AIAG MSA Referans Kitabı standartlarına tam uyumludur.