S06-PRC-003 - Acil Durum ve İş Sürekliliği Prosedürü

ACİL DURUM VE İŞ SÜREKLİLİĞİ PROSEDÜRÜ

Doküman No: S06-PRC-003 | Revizyon No: 01 | Yayın Tarihi: 29.05.2026
Hazırlayan: Süleyman Erbek | Onaylayan: Genel Müdür
📋 KAPSANAN STANDARTLAR

IATF 16949:2026

✅ Tam Uyum

Madde 6.1.2.3 - Acil Durum Planları

ISO 9001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 8.1 - Operasyonel Planlama ve Kontrol

ISO 14001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 8.2 - Acil Durumlara Hazırlık ve Müdahale

ISO 45001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 8.2 - Acil Durumlara Hazırlık ve Müdahale

ISO 27001:2026

✅ Tam Uyum

Madde 8.1 - Operasyonel Planlama ve Kontrol (İş Sürekliliği)

1. AMAÇ
Alternatif Kalite olarak bu prosedürün amacı; acil ve beklenmedik durumların (doğal afetler, yangın, elektrik kesintisi, siber saldırı, salgın hastalık, terör, vb.) şirketin olağan çalışmasını olumsuz yönde etkilemesini engellemek, acil durum sırasında ve sonrasında hizmetlerin kesintisiz devamını sağlamak, personel ve müşteri can güvenliğini korumak, kritik süreçlerin sürekliliğini garanti altına almaktır. Bu prosedür IATF 16949:2026 Madde 6.1.2.3 zorunlu gerekliliğini tam olarak karşılamaktadır.
2. KAPSAM
Bu prosedür, Alternatif Kalite bünyesindeki tüm departmanları, süreçleri, personeli, bilgi sistemlerini, fiziksel varlıkları, tedarikçileri ve müşteri ilişkilerini kapsar. Acil durum planlaması, iş sürekliliği planlaması, felaket kurtarma, yedekleme, tahliye, iletişim ve kriz yönetimi süreçlerini içerir.
3. SORUMLULUK
  • Genel Müdür / Üst Yönetim: Acil Durum Planı'nın onaylanması, kaynak sağlanması, kriz yönetiminde nihai kararlar
  • Acil ve Beklenmedik Durum Sorumlusu (ABDS): Planın uygulanmasından sorumlu, kriz anında koordinasyon, tahliye, bildirimler, müşteri iletişimi
  • Alternatif Acil Durum Sorumlusu: ABDS'nin görev yapamaması durumunda tüm yetki ve sorumlulukları devralır
  • Bilgi İşlem Sorumlusu: Bilgi sistemlerinin yedeklenmesi, felaket kurtarma, siber saldırılara müdahale, RTO/RPO hedeflerinin karşılanması
  • Kalite Müdürü: Planın periyodik gözden geçirilmesi, tatbikatların planlanması ve raporlanması, müşteri bildirimleri
  • İnsan Kaynakları Sorumlusu: Personel listelerinin güncellenmesi, acil durum iletişim bilgilerinin yönetimi
  • Tüm Personel: Acil durum prosedürlerine uymak, tahliye talimatlarına riayet etmek, güvenlik önlemlerini almak, bildirim yapmak
4. TANIMLAR
TerimAçıklama
Acil DurumŞirketin olağan çalışmasını kesintiye uğratan beklenmedik olay
İş Sürekliliği Planı (İSP)Kesinti durumunda faaliyetlerin sürdürülmesine yönelik plan
RTO (Recovery Time Objective)Kesintiden sonra sistemin kullanılabilir hale getirilmesi gereken süre
RPO (Recovery Point Objective)Kesinti durumunda kabul edilebilir veri kaybı süresi
İş Etki Analizi (İEA)Kesintinin iş süreçleri üzerindeki etkilerinin analizi
ODM (Olağan Üstü Durum Merkezi)Kriz anında toplanılan merkez
İSM (İş Sürekliliği Merkezi)Alternatif çalışma merkezi
5. ACİL VE BEKLENMEDİK DURUMLARIN TANIMI
Aşağıdaki durumlar acil ve beklenmedik durum olarak tanımlanır ve bu prosedür kapsamında yönetilir:
  • 🏭 Doğal Afetler: Deprem, yangın, sel, fırtına, yıldırım düşmesi
  • 🏭 Bina ve Tesis Kaynaklı: Yangın, patlama, su baskını, sistem odası klima arızası, asansör arızası
  • 👥 İnsan Kaynaklı: Terörist saldırılar, sabotaj, halk ayaklanması, iş bırakma, grev
  • Altyapı Kaynaklı: Uzun süreli elektrik kesintisi, telefon kesintisi, internet kesintisi, su/doğalgaz kesintisi
  • 💻 Bilgi Sistemleri Kaynaklı: Sistem çökmesi, siber saldırı (hack, virüs, fidye yazılım), veri ihlali, sunucu arızası
  • 🦠 Sağlık Kaynaklı: Salgın hastalık (pandemi), personelin büyük bölümünün işe gelememesi
  • 💰 Finansal: Para piyasalarında olağanüstü haller, tahsilât/ödeme sistemlerinin çalışmaması
  • 📦 Tedarik Zinciri: Tedarikçi iflası, hammadde temininde kesinti, lojistik krizi
6. ACİL DURUM TEPKİ SÜRECİ (TESPİT - BİLDİR - MÜDAHALE - KURTAR - NORMALLEŞ)
1
TESPİT
Acil Durumu Fark Et
2
BİLDİR
ABDS ve İlgili Birimleri Haberdar Et
3
MÜDAHALE
Tahliye/Söndürme/Kurtarma
4
KURTAR
Yedek Sistemleri Devreye Al
5
NORMALLEŞ
İş Sürekliliğini Sağla
7. ACİL DURUM ÖNCESİ ALINACAK ÖNLEMLER
7.1. Acil ve Beklenmedik Durum Sorumluları
Alternatif Kalite, aşağıdaki sorumluları atamıştır:
SorumlulukKişiİletişim
Acil ve Beklenmedik Durum Sorumlusu (ABDS)Süleyman Erbek0546 625 5234 | suleyman@alternatifkalite.com
Alternatif ABDSKalite Müdürü0XXX XXX XX XX
Bilgi İşlem SorumlusuBT Yöneticisi0XXX XXX XX XX
İlk Yardım SorumlusuBelirlenecek0XXX XXX XX XX
Yangın Söndürme SorumlusuBelirlenecek0XXX XXX XX XX
Not: Sorumlu listesi her yıl gözden geçirilir, değişikliklerde tüm personele ve müşterilere bildirilir.
7.2. Personel Görev Dağılımı
Alınacak AksiyonSorumlu Bölüm/Personel
UYARMA: Acil durumun bildirilmesiTüm Personel
YARDIM ÇAĞIRMA: İlgili kurumlara ulaşmaABDS / Tüm Personel
İLK YARDIM: Profesyonel ekip gelene kadarİlk Yardım Eğitimli Personel
KURTARMA: Bilgi, doküman ve varlıkların kurtarılmasıTüm Personel
KORUMA: Kurtarılan varlıkların korumaya alınmasıTüm Personel
BİLGİLENDİRME: Müşteri ve paydaşlara durum bildirimiABDS, Kalite Müdürü
ZORUNLU BİLDİRİMLER: Kamu otoritelerine bildirimGenel Müdür, ABDS
7.3. Yedekleme ve Felaket Kurtarma
Alternatif Kalite, bilgi sistemlerinin sürekliliğini sağlamak için aşağıdaki yedekleme politikalarını uygular:
  • 💾 Günlük Yedekleme: Tüm kritik veriler her gün yedeklenir (12:30, 16:30, 20:00)
  • 💾 Yedek Saklama: Yedekler Qnap Backup Ünitesi ve Harici HDD'de saklanır (10 gün - 2 ay - 1 hafta döngüsü)
  • 💾 Yedek Lokasyon: Yedekler, ana sistem odasından farklı bir lokasyonda (farklı bina) muhafaza edilir
  • 💾 Muhasebe Yedekleri: Muhasebe sistemi ve finansal sistem yıl sonu yedekleri 10 yıl saklanır
  • 💾 Yedek Aktivasyon: Sistem odasının tamamen kesintiye uğraması durumunda yedekler ABDS kararı ile aktifleştirilir
  • 💾 RTO Hedefi: Kritik sistemler için maksimum kesinti süresi 2 saat
  • 💾 RPO Hedefi: Kabul edilebilir veri kaybı 1 gün
  • 💾 Minimum Kaynaklar: Acil durumda ihtiyaç duyulan minimum kaynaklar: 2 bilgisayar, internet bağlantısı, telefon, faks
7.4. Altyapı Risklere Karşı Alınan Önlemler
RiskÖnlem
Elektrik KesintisiUPS (15 dakika kesintisiz güç) + Jeneratör (uzun süreli kesintilerde)
YangınYangın dedektörleri, yangın alarm sistemi, yangın tüpleri, yangın eğitimi, tatbikat
DepremYapı güvenliği, sabitlenmiş ekipman, deprem tatbikatı, acil durum çantası
Siber SaldırıFirewall, antivirüs, düzenli güvenlik yamaları, yedekleme, siber güvenlik eğitimi
Ağ KesintisiAlternatif internet bağlantısı (radio link, mobil internet, dialup)
Sistem Odası Klima ArızasıYedek klima, sıcaklık izleme sistemi, acil durum prosedürü
7.5. Tahliye Güvenliği
  • 🚪 Acil Çıkışlar: Tüm acil çıkış kapıları işaretlenmiş ve her zaman açıktır
  • 🚪 Toplanma Alanı: Belirlenmiş güvenli toplanma alanı (bina dışı, güvenli mesafede)
  • 🚪 Tahliye Sorumlusu: ABDS tahliyeyi yönetir, kat sorumluları yardımcı olur
  • 🚪 Engelli Personel: Yardım gerektiren personel için özel tahliye planı
  • 🚪 Ziyaretçiler: Ziyaretçiler de tahliye prosedürüne dahil edilir
7.6. Tatbikatlar
Acil durum planının etkinliğini test etmek için düzenli tatbikatlar yapılır:
  • 📅 Yangın Tatbikatı: Yılda en az 2 kez
  • 📅 Deprem Tatbikatı: Yılda en az 1 kez ("Çök-Kapan-Tutun" ve tahliye)
  • 📅 Felaket Kurtarma Tatbikatı: Yılda en az 1 kez (yedek sistemlerin testi)
  • 📅 Siber Saldırı Tatbikatı: Yılda en az 1 kez (sızma testi, phishing testi)
  • 📝 Tatbikat Raporu: Her tatbikat sonrası rapor hazırlanır, eksiklikler tespit edilir, düzeltici faaliyet başlatılır (PRC-016)
8. ACİL DURUM ANINDA YAPILACAK İŞLER
8.1. İlk Müdahale (0-15 dakika)
  • 🚨 Can Güvenliği: Öncelik can güvenliğidir, personel ve müşteriler güvenli bölgeye alınır
  • 🚨 Acil Durumun Tespiti: Durumun niteliği (yangın, deprem, siber saldırı, vb.) belirlenir
  • 🚨 Acil Kurumlara Bildirim: Yangın için 110, sağlık için 112, jandarma için 156, polis için 155 aranır
  • 🚨 ABDS'ye Bildirim: ABDS derhal bilgilendirilir
  • 🚨 Tahliye: ABDS talimatı veya acil durum alarmı ile tahliye başlatılır
8.2. Kriz Yönetimi (15 dakika - 2 saat)
  • 📞 ODM Toplanması: ABDS, Kalite Müdürü, Bilgi İşlem Sorumlusu, İK Sorumlusu ODM'de toplanır (alternatif lokasyonda gerekirse)
  • 📞 Durum Değerlendirmesi: Acil durumun etkisi, kapsamı, süresi değerlendirilir
  • 📞 Hasar Tespiti: Fiziksel hasar, veri kaybı, personel durumu tespit edilir
  • 📞 Müşteri Bildirimi: Müşterilere durum hakkında ilk bildirim yapılır (e-posta, telefon)
  • 📞 Yedek Sistem Aktivasyonu: Bilgi İşlem Sorumlusu yedek sistemleri devreye alır
8.3. İş Sürekliliği ve Kurtarma (2 saat - 48 saat)
  • 🔄 Alternatif Çalışma Merkezi (İSM): Ana merkez kullanılamaz durumda ise İSM devreye alınır
  • 🔄 Personel Görevlendirmesi: Kritik süreçler için personel görevlendirilir
  • 🔄 Tedarikçi Alternatifleri: Tedarikçi kesintisi durumunda alternatif tedarikçilere yönelinir
  • 🔄 Veri Kurtarma: Yedeklerden veri kurtarma işlemi başlatılır
  • 🔄 Müşteri Bilgilendirmesi (Periyodik): Müşterilere her 6 saatte bir durum güncellemesi yapılır
  • 🔄 Kamu Kurumu Bildirimleri: Gerekli durumlarda (ölüm, ciddi yaralanma, çevre kirliliği) yetkili kurumlara bildirim yapılır
8.4. Normalleşme ve İyileştirme (48 saat sonrası)
  • Ana Sistemin Devreye Alınması: Onarım tamamlandığında ana sistem devreye alınır
  • Veri Tutarlılık Kontrolü: Yedek sistem ile ana sistem arasında veri tutarlılığı kontrol edilir
  • Hasar Değerlendirmesi: Ölçülebilir ve ölçülemeyen kayıplar değerlendirilir (mali, itibar, müşteri kaybı)
  • Kök Neden Analizi: Acil durumun kök nedeni araştırılır (PRC-016)
  • Düzeltici Faaliyet: Benzer durumların tekrarını önlemek için aksiyonlar alınır
  • Plan Güncellemesi: Acil Durum Planı, yaşanan tecrübeler doğrultusunda güncellenir
9. İLETİŞİM VE MÜŞTERİ BİLDİRİMİ
  • 📧 Müşteri İletişim Listesi: Tüm müşterilerin güncel iletişim bilgileri hazır bulundurulur
  • 📧 İlk Bildirim Süresi: Acil durum tespitinden sonra müşteriye ilk bildirim 1 saat içinde yapılır
  • 📧 Bildirim İçeriği: Acil durumun türü, tahmini etki süresi, alınan aksiyonlar, beklentiler
  • 📧 Periyodik Güncelleme: Her 6 saatte bir durum güncellemesi yapılır
  • 📧 Kriz İletişim Ekibi: ABDS, Kalite Müdürü ve Satış Müdürü'nden oluşur
  • 📧 İç İletişim: Tüm personele durum anons edilir, güncellemeler e-posta ve telefon ile yapılır
  • 📧 Alternatif İletişim Kanalları: Personelin cep telefonları, ev telefonları, özel e-posta adresleri, sosyal medya
10. ALTERNATİF HİZMET KANALLARI
Ana merkezin kullanılamaz olması durumunda aşağıdaki alternatif çalışma merkezleri devreye alınır:
  • 🏢 1. Alternatif - İş Sürekliliği Merkezi (İSM): Alternatif ofis (belirlenecek lokasyon)
  • 🏢 2. Alternatif - Uzaktan Çalışma: Personelin evden çalışması (VPN ile sisteme bağlanma)
  • 🏢 3. Alternatif - Misafir Ofis: İş birliği yapılan firmaların ofisleri
  • 🏢 4. Alternatif - Kiralık Ofis: Geçici ofis kiralama
Not: Alternatif çalışma merkezleri, personel sayısına ve kritik süreç ihtiyaçlarına göre önceden belirlenmiştir.
11. TEDARİKÇİ ACİL DURUM PLANLARI
  • 📦 Tedarikçi Acil Durum Taahhüdü: Kritik tedarikçilerden acil durum planına uygun hizmet devamı taahhüt yazısı alınır
  • 📦 Alternatif Tedarikçiler: Kritik hammaddeler için en az 2 onaylı tedarikçi bulundurulur
  • 📦 Tedarikçi İletişim: Acil durumda tedarikçilere anında ulaşmak için iletişim listesi hazırdır
  • 📦 Tedarikçi Denetimi: Kritik tedarikçilerin acil durum planları yılda bir gözden geçirilir
  • 📦 Stok Güvenlik Seviyesi: Kritik malzemelerde acil durum için ek güvenlik stoğu tutulur
12. KRİTİK SÜREÇLER VE RTO/RPO HEDEFLERİ
Yılda bir kez yapılan İş Etki Analizi (İEA) çalışması sonuçlarına göre zaman hedefleri aşağıdaki gibidir:
Sistem / Süreç Adıİlgili SüreçRTO (Kesinti Tahammül)RPO (Veri Kaybı)
Dosya Sunucusu, İnternet Altyapı Servisleri, E-posta SunucusuKaynak Yönetimi0-2 saat1 gün
Muhasebe / Finans SistemiFinans Yönetimi0-4 saat1 gün
Kalite Yönetim Sistemi (KYS)Kalite Yönetimi0-4 saat1 gün
Müşteri Portalı / Sipariş SistemiSatış ve Sipariş0-2 saat1 gün
Üretim Takip SistemiÜretim0-12 saat1 gün
13. İŞ ETKİ ANALİZİ (İEA)
İş Etki Analizi, İş Sürekliliği Planı'nın temel girdisidir. İEA aşağıdaki amaçlarla yapılır:
  • 📊 Kesintiden doğacak sonuçların zaman periyodundaki etkisini belirlemek
  • 📊 RTO (Kurtarma Zaman Hedefi) ve RPO (Kurtarma Noktası Hedefi) değerlerini belirlemek
  • 📊 Faaliyetlerin devamı için iç ve dış bağımlılıkları belirlemek
  • 📊 Kritik süreçleri ve öncelikleri belirlemek
İEA Periyodu: İş Etki Analizi yılda en az 1 kez güncellenir. Yeni ürün/süreç/teknoloji değişikliklerinde, coğrafi konum değişikliklerinde, yapısal/personel değişikliklerinde tekrarlanır.
14. EĞİTİM VE FARKINDALIK
  • 📚 Acil Durum Eğitimi: Tüm personele yılda en az 1 kez acil durum eğitimi verilir
  • 📚 Yangın Eğitimi: Yangın söndürme cihazı kullanımı, yangın anında yapılacaklar
  • 📚 İlk Yardım Eğitimi: Belirli sayıda personele ilk yardım eğitimi verilir
  • 📚 Siber Güvenlik Eğitimi: Yılda en az 1 kez siber güvenlik farkındalık eğitimi
  • 📚 Yeni Personel Oryantasyonu: İşe başlama eğitiminde acil durum prosedürleri anlatılır
  • 📚 Eğitim Kayıtları: Tüm eğitimler PRC-005 (Eğitim Prosedürü) kapsamında kayıt altına alınır
15. İZLEME VE GÖZDEN GEÇİRME
  • 📅 Yıllık Gözden Geçirme: Acil Durum Planı her yıl ABDS tarafından gözden geçirilir, güncellenir ve Genel Müdür onayına sunulur
  • 📅 Olağanüstü Gözden Geçirme: Acil durum yaşandıktan sonra plan revize edilir
  • 📅 YGG Raporlaması: Acil durum tatbikat sonuçları ve plan güncellemeleri YGG'de raporlanır
  • 📅 Sürekli İyileştirme: Tatbikatlardan ve gerçek acil durumlardan elde edilen dersler plana yansıtılır
16. KAYITLAR
  • 📄 Acil ve Beklenmedik Durum Planı
  • 📄 İş Etki Analizi (İEA) Raporu
  • 📄 Tatbikat Raporları (Yangın, Deprem, Felaket Kurtarma, Siber Saldırı)
  • 📄 Müşteri Acil Durum Bildirim Kayıtları
  • 📄 Tedarikçi Acil Durum Taahhütleri
  • 📄 Yedekleme Logları ve Kurtarma Test Kayıtları
  • 📄 Acil Durum Eğitim Kayıtları
  • 📄 Sorumlu Listesi (EK-1)
  • 📄 Personel Görev Dağılımı (EK-2)
  • 📄 Başvurulacak Yerler Listesi (EK-3 - Acil Telefonlar)
17. İLGİLİ DOKÜMANLAR
  • 📄 M01-PRC-007 - Düzeltici Faaliyet Prosedürü
  • 📄 S02-PRC-001 - Eğitim ve Yetkinlik Yönetimi Prosedürü
  • 📄 M01-PRC-004 - Risk ve Fırsat Yönetimi Prosedürü
  • 📄 S05-PRC-001 - Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Prosedürü (yedekleme, siber saldırı)
  • 📄 C04-PRC-005 - Kalibrasyon ve Laboratuvar Yönetimi Prosedürü
  • 📄 M01-PRC-001 - Dokümante Edilmiş Bilgi Prosedürü
  • 📄 IATF 16949:2026 Standardı (Md.6.1.2.3 - Acil Durum Planları)
📎 EKLER
EK-1: Acil Durum Sorumlu Listesi
GörevAd SoyadTelefonE-posta
Acil ve Beklenmedik Durum Sorumlusu (ABDS)Süleyman Erbek0546 625 5234suleyman@alternatifkalite.com
Alternatif ABDSKalite MüdürüBelirlenecekkalite@alternatifkalite.com
Bilgi İşlem SorumlusuBT YöneticisiBelirlenecekbt@alternatifkalite.com
İlk Yardım SorumlusuBelirlenecekBelirlenecek-
Yangın Söndürme SorumlusuBelirlenecekBelirlenecek-
EK-3: Başvurulacak Yerler (Acil Telefonlar)
KurumTelefon
Polis İmdat155
Jandarma İmdat156
İtfaiye110
Ambulans / Sağlık112
AFAD (Afet ve Acil Durum)122
Elektrik Arıza186
Doğalgaz Arıza187
Su ve Kanalizasyon Arıza185
REVİZYON NOTU
Revizyon NoRevizyon TarihiRevizyon NedeniDeğiştirenOtomatik
01 02.05.2026 00:00:00 İlk yayın - Acil durum tanımları, iş sürekliliği planlaması, felaket kurtarma, yedekleme politikaları (RTO 2 saat, RPO 1 gün), iş etki analizi, tahliye prosedürleri, tatbikatlar (yangın/deprem/felaket kurtarma/siber saldırı), alternatif çalışma merkezi, tedarikçi acil durum planları, müşteri bildirim süreci. Acil Durum Sorumlusu ❌ Hayır

Alternatif Kalite Danışmanlık ve Eğitim | Acil Durum ve İş Sürekliliği Prosedürü (S06-PRC-003)

Bu doküman IATF 16949:2026 (Md.6.1.2.3), ISO 9001:2026, ISO 14001:2026, ISO 45001:2026, ISO 27001:2026 standartlarına tam uyumludur.